Dodane: 03 Czerwiec 2026 11:43:12 Opublikował: Piotr Kapalski
Ozdobny dyplom z okresu międzywojennego z napisem Szkolnictwo Polskie w hołdzie Narodowi Amerykańskiemu na pamiątkę 150-lecia Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Szkoła Powszechna Nr 1, miejscowość Koło, powiat Kolski.
W 1926 roku z okazji 150-lecia ogłoszenia Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych, zorganizowano akcję zbierania podpisów pod Polską Deklaracją o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, aby oddać hołd narodowi amerykańskiemu.
Wyrażały one uznanie dla wartości takich jak wolność, równość i sprawiedliwość, które były fundamentem amerykańskiej demokracji. Akcja ta miała na celu nie tylko uczczenie amerykańskiego święta, ale także podkreślenie historycznych związków między Polską a Stanami Zjednoczonymi. Odnoszono się do wspólnej walki o wolność, w tym postaci Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego, którzy walczyli o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Chciano także wyrazić wdzięczność za pomoc okazaną przez Stany Zjednoczone podczas odradzania się niepodległego państwa polskiego.
W akcję zaangażowały się kolskie szkoły: Szkoła Powszechna nr 1, której kierownikiem był J. Pierzchlewski, Szkoła Powszechna nr 2, której kierownikiem był Ewald Diesner, Szkoła Powszechna nr 3, której kierownikiem był Władysław Paterkowski, Szkoła Powszechna nr 4, której kierownikiem była St. Hiwelówna, Szkoła Powszechna nr 5, której kierownikiem była St. Wiszniewska, Szkoła Powszechna nr 6, której kierownikiem był Wincenty Grochociński, Żydowskie Gimnazjum Koedukacyjne, którego kierownikiem był Arnold Golde.
Nauczyciele i uczniowie składali swe podpisy na specjalnie przygotowanych ozdobnych kartach, stanowiących dzisiaj cenne źródło wiedzy o społeczności szkolnej sprzed stu lat. W kolskim muzeum do końca sierpnia można zobaczyć wystawę "Szkolnictwo kolskie sto lat temu", na której zaprezentowano kopie oryginalnych kart zawierających prawie 1500 podpisów. Towarzyszą im świadectwa, zdjęcia i przybory szkolne sprzed stu lat. Skorzystać z tej ekspozycji mogą ci, którzy wśród tych podpisów chcą odnaleźć kogoś ze swoich przodków.
Monumentalny, składający się ze 111 tomów zbiór podpisów złożonych przez naród polski w 1926 r., został przekazany Prezydentowi Stanów Zjednoczonych Calvinowi Coolidgowi. Znajduje się on w Bibliotece Kongresu Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie. Zawiera podpisy przedstawicieli wszystkich władz Rzeczypospolitej Polskiej z prezydentem prof. Ignacym Mościckim, wojska z marszałkiem Józefem Piłsudskim, duchowieństwa z prymasem kard. Aleksandrem Kakowskim, a przede wszystkim milionów uczniów szkół, wśród których są także dzieci z Koła.
Zdj.: fragment karty ze Szkoły Powszechnej nr 1 w Kole znajdujący się w Bibliotece Kongresu USA budynek ówczesnej Szkoły Powszechnej nr 1 w Kole przy ul. Sienkiewicza
