Dodane: 02 Kwiecień 2026 15:17:10 Opublikował: Piotr Kapalski
W okresie Wielkiego Tygodnia, kiedy liturgia Kościoła katolickiego koncentruje się na tajemnicy męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, szczególnego znaczenia nabierają miejsca związane z kultem Krzyża Pańskiego. Dla mieszkańców naszego miasta Koła takim miejscem od wieków pozostaje kościół farny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego - świątynia, która nie tylko wpisana jest w historię miasta, ale również przechowuje niezwykły skarb: relikwie Drzewa Krzyża Świętego.
Historia kolskiej fary sięga początków XV wieku i nierozerwalnie wiąże się z lokacją miasta. Już od samego początku świątynia była miejscem intensywnego życia religijnego, czego świadectwem są liczne dzieła sztuki sakralnej: figury, obrazy i malowidła. Centralne miejsce zajmuje monumentalny krucyfiks w ołtarzu głównym, przypominający wiernym o ofierze Chrystusa złożonej na Golgocie. Jednak to nie tylko zabytki stanowią o wyjątkowości tego miejsca. Najważniejszym znakiem ciągłości wiary są wierni - kolejne pokolenia mieszkańców Koła, którzy przez stulecia uczestniczyli w nabożeństwach, pielęgnując kult Męki Pańskiej. Szczególnie w ostatnich latach centrum tej duchowości stały się relikwie Krzyża Pańskiego.
Kult Krzyża Świętego w Kościele ma swoje korzenie w IV wieku i wiąże się z odnalezieniem drzewa Krzyża przez św. Helenę. Od tamtego czasu jego fragmenty trafiły do wielu świątyń na całym świecie. Wśród nich znajduje się także kolska fara. Relikwiarz przechowywany w Kole pochodzi prawdopodobnie z drugiej połowy XVI wieku i ma formę krzyża wykonanego z pozłacanego srebra. Choć dokładna data sprowadzenia relikwii do miasta nie jest znana, ich obecność od wieków kształtuje religijną tożsamość parafii. Dla wiernych nie jest to jedynie cenny zabytek. W nauczaniu Kościoła każda cząstka Krzyża traktowana jest jako szczególna relikwia - znak miejsca, na którym dokonało się zbawienie świata. Dlatego właśnie kult ten ma tak głęboki wymiar duchowy, szczególnie w czasie Wielkiego Tygodnia.
Liturgia Wielkiego Piątku, skoncentrowana wokół adoracji Krzyża, w kolskiej farze nabiera wyjątkowej wymowy. Wierni mają bowiem możliwość oddania czci nie tylko symbolowi, ale także relikwiom, które, zgodnie z wiarą Kościoła, mają bezpośredni związek z wydarzeniami na Golgocie. To właśnie tutaj, w 1958 roku, nabożeństwu wielkopiątkowemu przewodniczył biskup włocławski Antoni Pawłowski, podkreślając rangę tej świątyni. Jak odnotowano w kronikach, była to sytuacja niezwykła - biskup opuścił katedrę, aby celebrować liturgię w Kole. Wydarzenie to do dziś pozostaje symbolem znaczenia kolskiej fary dla całej diecezji.
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego od dawna pełni rolę nie tylko parafialnej świątyni, ale także miejsca pielgrzymkowego. Już w XVI wieku przybywający tu wierni pozostawiali swoje imiona wyryte na murach - ślady ich obecności można oglądać do dziś. Współcześnie do Koła przyjeżdżają niekiedy pielgrzymi z całej Polski i z zagranicy. W księdze pielgrzymów prowadzonej w drugiej dekadzie XXI wieku znajdują się wpisy zarówno osób prywatnych, jak i przedstawicieli świata dyplomacji czy życia publicznego. Wszystkich przyciąga to samo - możliwość modlitwy przed relikwiami Krzyża. Szczególne znaczenie miały również wydarzenia takie jak święcenia kapłańskie udzielone w tej świątyni w 1963 roku - rzadko odbywające się poza katedrami. To kolejny dowód na ponadprzeciętną rangę kolskiej fary.
W ostatnich dekadach kult Krzyża Świętego w Kole przeżywał wyraźne ożywienie. Dużą rolę odegrały działania duszpasterskie, m.in. regularne nabożeństwa Drogi Krzyżowej, adoracje relikwii czy uroczyste obchody odpustu parafialnego - wprowadzone z inicjatywy ks. kanonika Józefa Wronkiewicza, który kierował najstarszą kolską parafią w latach 1996-2020. Przełomowym momentem była renowacja relikwiarza w 2015 roku. Odnowiony obiekt wrócił do świątyni w uroczystej procesji i od tego czasu jest codziennie wystawiany do adoracji. Wierni mogą nie tylko go oglądać, ale także modlić się w jego obecności i oddawać mu cześć. Równie ważnym wydarzeniem był powrót do ołtarza obrazu „Znalezienie Krzyża Świętego” autorstwa Henryka Piątkowskiego z 1899 roku. Dzieło to, ukazujące moment odnalezienia relikwii przez św. Helenę, dodatkowo podkreśla charakter świątyni jako miejsca szczególnego kultu.
Dla lokalnej społeczności kościół farny to coś więcej niż zabytek. To przestrzeń, w której historia miasta splata się z historią wiary. Obecność relikwii Krzyża Świętego czyni z niego miejsce wyjątkowe na mapie ziemi kolskiej - duchowe centrum, które od wieków kształtuje tożsamość mieszkańców. W czasie Wielkiego Tygodnia znaczenie to staje się jeszcze bardziej widoczne. To właśnie teraz wierni szczególnie licznie gromadzą się w świątyni, by przeżywać najważniejsze tajemnice swojej wiary w miejscu, które od pokoleń przypomina o sensie Krzyża. Kolska fara pozostaje więc nie tylko świadkiem historii, ale także jej żywym uczestnikiem - miejscem, gdzie tradycja spotyka się z teraźniejszością, a wiara dawnych pokoleń wciąż znajduje swoje odbicie w życiu współczesnych mieszkańców naszego miasta.
