Sto lat temu, 9 lipca 1926 r. w swoim warszawskim mieszkaniu przy ul. Koszykowej 51 zmarł Karol Kosiński, uczestnik Powstania Styczniowego odznaczony orderem Virtuti Militari, ziemianin i społecznik zasłużony dla Ziemi Kolskiej.
Urodził się w 1844 r. w rodowym majątku Szczkówek pod Izbicą Kujawską. Jako 19-latek wziął udział w Powstaniu Styczniowym 1863 r. W bitwie pod Brdowem 29 kwietnia 1863 r., gdy padł koń dowódcy Leona Younga de Blankenheima, oddał mu swojego walcząc odtąd pieszo. W dalszych powstańczych bojach został ranny i wskutek braku szybkiej pomocy stracił nogę. Pomimo kalectwa postał bardzo aktywny i przedsiębiorczy.
Gospodarował wraz z żoną Marią na majątkach Ponętów Górny i Dolny w okolicach Koła. W 1896 r. do Koła przybył z Warszawy młody chirurg Henryk Fiałkowski, który od 1910 r. pełnił funkcję lekarza miejskiego.
Dostrzegł on konieczność stworzenia w mieście szpitala dla leczenia chorób wewnętrznych i przeprowadzania operacji chirurgicznych. W tym czasie istniał tylko miejski szpital zakaźny na Warszawskim Przedmieściu przy dzisiejszej ul. Sienkiewicza (naprzeciwko obecnej Szkoły Podstawowej nr 1). Mieszkańcy byli zmuszeni wysyłać chorych do szpitali w Turku, Koninie, Łęczycy lub nawet Warszawie. Z inicjatywy doktora Fiałkowskiego został powołany społeczny komitet budowy szpitala. Karol Kosiński był wraz z Władysławem Klimaszewskim, Jerzym Sokolnickim, Tadeuszem Kulejowskim, ks. Wojciechem Gniazdowskim, Michałem Ostrowskim i innymi jednym z najbardziej aktywnych jego członków. Organizowano zabawy i koncerty, podczas których zbierano pieniądze na budowę, zabiegano o odzyskanie sum ze sprzedaży przez władze carskie nieruchomości i majątku należących niegdyś do szpitala św. Ducha w Kole.
Miasto Koło ofiarowało obszerny plac w lasku miejskim na wzniesienie szpitala. Kamieni na fundamenty dostarczyli ziemianie i rolnicy z okolicznych wsi. Plan budynku opracował inż. Zygmunt Lindner. W marcu 1913 r. przystąpiono do budowy, a już jesienią szpital stanął pod dachem. Zimą wykonano roboty wewnętrzne, a wiosną 1914 r. położono tynki. Latem 1914 r. brakowało już tylko mebli i urządzeń lekarskich. Na przeszkodzie stanął wybuch I Wojny Światowej. Jesienią 1914 r. Koło zajęły okupacyjne wojska niemieckie, które wyposażyły szpital na potrzeby swoich rannych żołnierzy.
W 60. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego Karol Kosiński został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, a o Jego dokonaniach świadczy umieszczony na pomniku anioł trzymający tarczę z orderem Virtuti Militari oraz wieniec chwały nad nazwiskiem zmarłego.
Opr. Tomasz Nuszkiewicz
